Nguyên nhân và cách trị nấm chân chó trong ao nuôi tôm

Nấm chân chó (nấm đồng tiền) là hiện tượng phổ biến trong ao nuôi tôm, xuất hiện chủ yếu khi đáy ao tích tụ nhiều chất hữu cơ và môi trường mất cân bằng. Mặc dù không gây bệnh trực tiếp cho tôm, nhưng nấm chân chó làm suy giảm chất lượng đáy ao, phát sinh khí độc và ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển tôm. Theo dõi bài viết dưới đây để cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách trị nấm chân chó trong ao nuôi.

Nấm chân chó là gì?

Nấm chân chó, còn được gọi là nấm đồng tiền, là một dạng vi sinh vật dạng sợi phát triển mạnh trong môi trường ao nuôi giàu chất hữu cơ. Khi phát triển, nấm thường kết thành từng mảng tròn giống như chân chó hoặc hình rễ cây bám dưới đáy ao, bám vào bùn, xác tảo chết và chất thải của tôm. 

Về mặt hình thái, nấm chân chó thường có các đặc điểm sau:

• Dạng sợi hoặc chùm sợi kết dính với nhau
• Màu nâu sẫm, đen hoặc vàng nâu
• Hình dạng giống bàn chân chó hoặc đồng tiền
• Phát triển chủ yếu ở tầng đáy ao

Nấm chân chó không phải là tác nhân gây bệnh trực tiếp trên cơ thể tôm, tuy nhiên sự xuất hiện của chúng là dấu hiệu cảnh báo ao nuôi đang bị ô nhiễm hữu cơ và mất cân bằng sinh thái.

Nguyên nhân hình thành nấm chân chó trong ao nuôi

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự phát triển của nấm chân chó trong ao nuôi tôm xuất phát từ việc tích tụ chất hữu cơ kéo dài ở đáy ao. Khi lượng chất hữu cơ vượt quá khả năng phân hủy tự nhiên, nấm sẽ có điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh.

Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Thức ăn dư thừa và phân tôm lắng tụ lâu ngày
• Xác tảo chết không được xử lý kịp thời
• Lớp bùn đáy ao dày, ao không được cải tạo kỹ trước vụ nuôi
• Mật độ nuôi cao, tải lượng hữu cơ lớn
• Hàm lượng oxy hòa tan thấp ở tầng đáy
• Biến động pH lớn giữa ngày và đêm
• Lạm dụng hóa chất, kháng sinh làm suy giảm hệ vi sinh có lợi

Những yếu tố trên khiến quá trình phân hủy hiếu khí bị hạn chế, tạo điều kiện cho nấm chân chó và các vi sinh vật yếm khí phát triển.

Xem thêm: Cá bị nấm: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa hiệu quả

Dấu hiệu ao nuôi bị nhiễm nấm chân chó

Người nuôi có thể nhận biết ao nuôi bị nhiễm nấm chân chó thông qua một số dấu hiệu đặc trưng về đáy ao, chất lượng nước và tập tính của tôm.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đáy ao xuất hiện các mảng bám dạng sợi hình đồng tiền, khi kéo sào hoặc siphon đáy thấy từng mảng nấm nổi lên
• Nước ao sậm màu, độ trong kém
• Ao có mùi hôi nhẹ, đặc biệt vào sáng sớm
• Tôm có hiện tượng nổi đầu hoặc tập trung ven bờ do thiếu oxy đáy
• Tôm chậm lớn, ăn kém, hệ số FCR tăng

Khi các dấu hiệu này xuất hiện đồng thời, khả năng cao đáy ao đã bị ô nhiễm hữu cơ và nấm chân chó đang phát triển mạnh.

Tác hại của nấm chân chó trong ao nuôi 

Nấm chân chó gây hại chủ yếu thông qua việc làm suy giảm chất lượng đáy ao và môi trường nước. Khi phát triển với mật độ cao, nấm tiêu thụ một lượng lớn oxy hòa tan ở tầng đáy, từ đó thúc đẩy quá trình phân hủy yếm khí.

Những tác hại chính của nấm chân chó bao gồm:

• Làm giảm oxy hòa tan ở đáy ao
• Phát sinh khí độc như H₂S, NH₃, CH₄
• Gây stress kéo dài cho tôm nuôi
• Làm suy giảm chức năng gan tụy và hệ miễn dịch của tôm
• Tăng nguy cơ bùng phát các bệnh cơ hội

Nếu không được kiểm soát, nấm chân chó sẽ khiến môi trường ao nuôi ngày càng khó quản lý và làm tăng rủi ro thất bại vụ nuôi.

Cách trị nấm chân chó trong ao nuôi tôm hiệu quả

Việc xử lý nấm chân chó cần được thực hiện dựa trên tình trạng ao nuôi, kết hợp đồng bộ giữa cải tạo đáy, điều chỉnh môi trường và quản lý thức ăn.

Cải tạo ao nuôi

Đối với ao chuẩn bị thả nuôi đặc biệt là ao nuôi đã có biểu hiện nhiễm nấm chân chó từ vụ nuôi trước, cải tạo ao là biện pháp hiệu quả nhất để loại bỏ nấm chân chó ngay từ đầu vụ.

Các bước cải tạo ao cần thực hiện gồm:

• Tháo cạn nước và nạo vét bùn đáy nếu lớp bùn quá dày
• Phơi đáy ao để oxy hóa chất hữu cơ và tiêu diệt mầm nấm
• Bón vôi nông nghiệp hoặc vôi sống với liều lượng phù hợp để nâng pH và khử trùng đáy ao
• Cấp nước, gây màu nước ổn định
• Bổ sung chế phẩm vi sinh để tái tạo hệ vi sinh có lợi trước khi thả giống

Khi ao nuôi đang có tôm

Trong trường hợp ao đang nuôi tôm, việc xử lý cần được thực hiện thận trọng nhằm tránh gây sốc cho tôm.

Một số biện pháp xử lý hiệu quả gồm:

• Giảm và điều chỉnh lượng thức ăn, hạn chế dư thừa
• Siphon đáy định kỳ để loại bỏ bớt chất hữu cơ
• Bổ sung vi sinh xử lý đáy ao nhằm phân hủy chất hữu cơ. 
• Bổ sung Vitamin C, khoáng chất cho tôm giúp tăng sức đề kháng
• Tăng cường quạt nước, đặc biệt vào ban đêm để nâng oxy tầng đáy
• Có thể sử dụng vôi CaCO₃ với liều thấp vào ban đêm để ổn định pH và hỗ trợ kiểm soát nấm

Phòng ngừa nấm chân chó xuất hiện trong ao nuôi

Phòng ngừa nấm chân chó là giải pháp bền vững và tiết kiệm chi phí nhất trong nuôi tôm. Người nuôi cần chú trọng quản lý ao nuôi ngay từ đầu vụ và duy trì các biện pháp kiểm soát môi trường xuyên suốt quá trình nuôi.

Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Cải tạo ao kỹ lưỡng trước mỗi vụ nuôi
• Quản lý mật độ thả và lượng thức ăn hợp lý
• Định kỳ siphon đáy, xử lý chất thải
• Bổ sung vi sinh xử lý đáy ao định kỳ
• Theo dõi thường xuyên pH, oxy hòa tan và độ kiềm

Việc duy trì môi trường ao nuôi ổn định sẽ giúp hạn chế sự phát triển của nấm chân chó, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho tôm sinh trưởng khỏe mạnh và đạt năng suất cao.

Nấm chân chó là dấu hiệu cho thấy đáy ao nuôi tôm đang bị ô nhiễm hữu cơ và mất cân bằng môi trường. Việc chủ động cải tạo ao, quản lý thức ăn hợp lý, tăng cường oxy đáy và bổ sung vi sinh định kỳ sẽ giúp kiểm soát hiệu quả nấm đồng tiền, góp phần ổn định môi trường và nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Nếu quý khách cần các loại hóa chất xử lý nước, men vi sinh để đảm bảo chất lượng nước môi trường ao nuôi, hãy liên hệ với hóa chất thủy sản Việt Mỹ theo số điện thoại chi nhánh gần nhất ở cuối website để được hỗ trợ. Trân trọng cảm ơn quý khách.